MERT ÖZKURT

Schüssler tuzları, 19. yüzyılda yaşamış Alman hekim Wilhelm Heinrich Schüssler'in (1821–1898) geliştirdiği "biyokimya" (Biochemie) adlı yönteme dayanan mineral tuzu preparatlarıdır [1, 2]. Schüssler, hastalıkların vücut hücrelerindeki inorganik mineral tuzlarının dengesinin bozulmasıyla ilişkili olduğunu düşünmüş ve bu dengeyi düzeltmeyi amaçlayan bir sistem önermiştir [2, 3]. Bugün Schüssler tuzları geleneksel ve tamamlayıcı bir uygulama olarak kullanılmaktadır.

 

KISA TARİHÇE

 

Schüssler, Oldenburg'da yaklaşık 15 yıl homeopat hekim olarak çalıştı [1]. 1870'lerin başında görüşleri değişti ve 1874'te ana eseri "Eine abgekürzte Therapie" (Kısaltılmış Bir Tedavi) yayımlandı [1]. Fikirlerini, dönemin önde gelen bilim insanları Jakob Moleschott ve Justus von Liebig'in fizyoloji görüşlerine ve Rudolf Virchow'un hücre patolojisine dayandırdı [1, 2]. Homeopatideki yüzlerce madde yerine az sayıda mineral tuzu kullanmayı önerdi. Seyreltme yöntemini homeopatiden aldı, ancak homeopatinin temel ilkelerinden ayrıldı [1, 3]. 1876'da homeopat hekimler derneğinden ayrıldı [1].

 

12 TEMEL SCHÜSSLER TUZU

 

Schüssler'in sisteminde 12 temel tuz (Funktionsmittel) bulunur [3]:

 

1. Calcium fluoratum

2. Calcium phosphoricum

3. Ferrum phosphoricum

4. Kalium chloratum

5. Kalium phosphoricum

6. Kalium sulfuricum

7. Magnesium phosphoricum

8. Natrium chloratum

9. Natrium phosphoricum

10. Natrium sulfuricum

11. Silicea

12. Calcium sulfuricum

 

İlginç bir tarihsel ayrıntı: Schüssler, 12 numaralı Calcium sulfuricum'u daha sonra kendi listesinden çıkarmıştır; ancak bugün yaygın olarak 12. tuz olarak kullanılmaya devam etmektedir [1]. Schüssler'in ölümünden sonra izleyicileri 15 "tamamlayıcı tuz" daha eklemiştir. Bu tamamlayıcı tuzlar Schüssler'in özgün sisteminin parçası değildir [3].

 

D6 VE D12 NE ANLAMA GELİR?

 

Schüssler tuzları, homeopatideki gibi ondalık basamaklarla seyreltilerek hazırlanır [3]. "D" harfi her basamakta 1'e 10 seyreltmeyi gösterir:

 

• D6: Etken madde altı kez 1'e 10 seyreltilmiştir; yani milyonda bir oranındadır.

• D12: On iki kez 1'e 10 seyreltilmiştir; yani trilyonda bir oranındadır.

 

Yaygın kullanımda 1, 3 ve 11 numaralı tuzlar D12, diğerleri D6 olarak hazırlanır [3]. Örneğin 250 mg'lık bir D6 tabletteki mineral tuzu miktarı yaklaşık 0,25 mikrogramdır [6]. Bu miktar, günlük beslenmeyle alınan mineral miktarlarının çok altındadır. Bu nedenle Schüssler tuzları besin takviyesi gibi mineral eksikliğini gidermeye yönelik ürünler olarak görülmemelidir.

 

ALMANYA'DAKİ YASAL DURUM

 

Schüssler tuzlarının en yaygın kullanıldığı ülke Almanya'dır. Almanya'da homeopatik ilaçlar, klasik ilaç ruhsatı (Zulassung) yerine özel bir "kayıt" (Registrierung) yoluyla piyasaya sunulabilir. Bu kayıt başvurusunda etki ve kullanım alanına dair belge ya da klinik çalışma sunulması istenmez [4]. Bu yolla kaydedilen ürünlerin ambalajında "Kayıtlı homeopatik ilaç, bu nedenle terapötik endikasyon belirtilmemiştir" ifadesi yer almak zorundadır [5]. Almanya'daki Schüssler tuzu tabletlerinin kullanma talimatlarında da bu ifade bulunur ve ürünler eczaneye özgüdür [6]. Yani bir ürünün Almanya'da kayıtlı olması, etkinliğinin kanıtlandığı anlamına gelmez.

 

BİLİMSEL KANITLAR NE SÖYLÜYOR?

 

Schüssler tuzlarına özgü araştırma: Almanya'nın meslek dergisi Pharmazeutische Zeitung'da yayımlanan değerlendirmelere göre Schüssler tuzlarının etkinliğine dair bilimsel kanıt yoktur; vaka bildirimlerinin ötesine geçen klinik çalışmalar bulunmamaktadır [1, 3]. Bir Alman sağlık sigortası kurumu da etkinliği gösteren klinik çalışma bulunmadığını belirtmektedir [13]. PubMed veri tabanında yaptığımız taramada Schüssler tuzlarına özgü randomize kontrollü bir klinik çalışmaya rastlamadık; bulunan hakemli yayınlar yöntemin tarihine ilişkin incelemelerdir [2].

 

Homeopatiye ilişkin büyük değerlendirmeler: Schüssler tuzları homeopatiyle aynı değildir, ancak aynı seyreltme yöntemiyle hazırlandığı için homeopatiyle ilgili kanıtlar da fikir verir:

 

• Avustralya Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Konseyi (NHMRC), 2015'teki değerlendirmesinde homeopatinin etkili olduğuna dair güvenilir kanıt bulunan hiçbir sağlık sorunu olmadığı sonucuna varmıştır [7, 8].

• Avrupa Bilim Akademileri Danışma Konseyi (EASAC) 2017 raporunda, homeopatinin plasebo etkisinin ötesinde etkili olduğuna dair sağlam ve tekrarlanabilir kanıt bulunan bilinen bir hastalık olmadığını belirtmiştir [9].

• The Lancet'te yayımlanan bir karşılaştırmalı analiz, çalışmalardaki yanlılıklar hesaba katıldığında homeopatinin özgül etkisine dair kanıtın zayıf olduğunu ve bulguların plasebo etkisiyle uyumlu olduğunu bildirmiştir [10].

• Homeopati çalışmalarını derleyen iki sistematik derlemede çalışmaların genel kalitesi düşük bulunmuş; bireyselleştirilmiş homeopati için "küçük bir etki olabileceği" ancak bunun temkinle yorumlanması gerektiği belirtilmiştir [11]. Bireyselleştirilmemiş (standart) homeopatik ürünlerde ise güvenilir kabul edilen üç çalışmanın birleşik sonucu plasebodan anlamlı bir fark göstermemiştir [12].

 

KANITI SINIRLI OLAN BİR UYGULAMA

 

Özetle: Schüssler tuzlarının bir hastalığı tedavi ettiğini veya önlediğini gösteren hakemli klinik çalışma bulunmamaktadır. Pek çok kişi kendini iyi hissettiğini bildirse de bu deneyimler bilimsel kanıt yerine geçmez. Bu nedenle Schüssler tuzları geleneksel ve tamamlayıcı bir uygulama olarak değerlendirilmelidir.

 

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

 

• Hekim tedavisinin yerine geçmez. Kullandığınız ilaçları kendi kararınızla bırakmayın ve dozlarını değiştirmeyin.

• Süreğen veya ciddi bir hastalık için tek başına kullanılmamalıdır. Tamamlayıcı bir uygulamaya güvenerek etkili tedaviyi geciktirmek sağlığınızı riske atabilir [7, 9].

• Tabletlerin çoğu taşıyıcı madde olarak laktoz (süt şekeri) içerir; bazıları buğday nişastası da içerebilir [3, 6]. Laktoz intoleransınız veya şeker intoleransınız varsa kullanmadan önce danışın.

• Hamilelik, emzirme döneminde ve çocuklarda kullanmadan önce hekiminize veya eczacınıza danışın [6].

• Şikâyetleriniz sürüyorsa, belirsizse ya da yeni ortaya çıktıysa hekime başvurun [6].

 

Eczanemizde Temel Schüssler eğitimli eczacımız bulunmaktadır. Schüssler tuzları hakkındaki sorularınızı, kullandığınız diğer ilaçlarla birlikte değerlendirerek yanıtlayabilir.

 

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.

 

KAYNAKLAR

 

[1] Helmstädter A. Wilhelm Heinrich Schüßler: Ein Therapeut als Kind seiner Zeit. Pharmazeutische Zeitung. 2007;(51). https://www.pharmazeutische-zeitung.de/ausgabe-512007/ein-therapeut-als-kind-seiner-zeit/

[2] Helmstädter A. Wilhelm Heinrich Schüssler's healing system "Biochemie" and its further development by Dietrich Schöpwinkel [Almanca]. Gesnerus. 2006;63(3-4):240–258. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17451116/

[3] Schuster N. Mit Salzen heilen. Pharmazeutische Zeitung. 2013;(35). https://www.pharmazeutische-zeitung.de/ausgabe-352013/mit-salzen-heilen/

[4] Almanya İlaç Kanunu (Arzneimittelgesetz, AMG), § 38 – Homeopatik ilaçların kaydı. https://www.gesetze-im-internet.de/amg_1976/__38.html

[5] Almanya İlaç Kanunu (Arzneimittelgesetz, AMG), § 10 – Etiketleme (Abs. 4 Nr. 9). https://www.gesetze-im-internet.de/amg_1976/__10.html

[6] Almanya'da kayıtlı bir Schüssler tuzu tabletinin kullanma talimatı (Calcium fluoratum D6, Nisan 2022 revizyonu). https://shop.central-apotheke-leipzig.de/images/1_D6.pdf

[7] National Health and Medical Research Council (NHMRC). NHMRC Statement on Homeopathy. Canberra: NHMRC; Mart 2015. https://www.nhmrc.gov.au/about-us/publications/homeopathy

[8] The Royal Australian College of General Practitioners (RACGP). Position statement: Homeopathy. 2025. https://www.racgp.org.au/advocacy/position-statements/view-all-position-statements/clinical-and-practice-management/homeopathy

[9] European Academies' Science Advisory Council (EASAC). Homeopathic products and practices: assessing the evidence and ensuring consistency in regulating medical claims in the EU. Eylül 2017. https://www.easac.eu/publications/details/homeopathic-products-and-practices

[10] Shang A, Huwiler-Müntener K, Nartey L, et al. Are the clinical effects of homoeopathy placebo effects? Comparative study of placebo-controlled trials of homoeopathy and allopathy. Lancet. 2005;366(9487):726–732. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(05)67177-2

[11] Mathie RT, Lloyd SM, Legg LA, et al. Randomised placebo-controlled trials of individualised homeopathic treatment: systematic review and meta-analysis. Syst Rev. 2014;3:142. https://doi.org/10.1186/2046-4053-3-142

[12] Mathie RT, Ramparsad N, Legg LA, et al. Randomised, double-blind, placebo-controlled trials of non-individualised homeopathic treatment: systematic review and meta-analysis. Syst Rev. 2017;6(1):63. https://doi.org/10.1186/s13643-017-0445-3

[13] BARMER. Schüßler-Salze (Gesundheit im Blick bülteni), son güncelleme 14.07.2020. https://www.barmer.de/presse/presseinformationen/newsletter-gesundheit-im-blick/schuessler-salze-1070026